رفتن به محتوای اصلی
نسخه‌ی آزمایشی · Beta

فیزیکایستگاه ۸ از ۳۰

صدا و ارتعاش · فیزیک، ایستگاه ۸

پرسشی که ایستگاه با آن شروع می‌شود

چرا در فضا هیچ صدایی شنیده نمی‌شود؟

معمولاً پایهٔ پنجمحدود ۶۲ دقیقه در ۴ جلسهٔ کوتاه

سرعت را تسلط تعیین می‌کند، نه سن.

فرزندتان در این ایستگاه چه یاد می‌گیرد

  • ارتعاش منشأ صدا
  • زیر و بمی و بلندی
  • انتشار صدا در محیط‌ها
  • پژواک

درس‌های این ایستگاه

  1. هر صدا یک لرزش است (حدود ۱۸ دقیقه)
  2. صدا در هوا، آب و فلز (حدود ۲۰ دقیقه)
  3. رعد و برق (حدود ۱۲ دقیقه)
  4. پژواک (حدود ۱۲ دقیقه)

ایده‌های کلیدی

  • هر صدا یک لرزش است

    هر صدایی از چیزی می‌آید که می‌لرزد: سیم، پوستِ طبل، تارهای صوتیِ گلو؛ لرزش که بایستد، صدا هم قطع می‌شود.
  • دو پیچِ صدا

    لرزشِ تندتر صدای زیرتر می‌دهد و لرزشِ بزرگ‌تر (جابه‌جاییِ بیشتر) صدای بلندتر؛ سیمِ کوتاه‌تر زیرتر است، ولی محکم‌تر زدن فقط بلندتر می‌کند.
  • صدا محیط می‌خواهد

    لرزش ذره به ذره در هوا، آب یا جامد جلو می‌رود؛ صدا معمولاً در جامد تندتر از آب و در آب تندتر از هوا می‌رود، و در فضای خالی اصلاً نمی‌رود. تند رفتن صدا را زیرتر نمی‌کند.
  • رعد و پژواک

    صدا هر ثانیه حدود ۳۴۰ متر می‌رود؛ فاصله‌ی برق ۳۴۰ × ثانیه‌هاست، و برای پژواک همین را نصف می‌کنیم چون صدا رفته و برگشته. خفاش‌ها و دلفین‌ها با صداهایی زیرتر از شنواییِ ما، و کشتی‌ها با صدا در آب، از زمانِ پژواک می‌فهمند چیزی چقدر دور یا دریا چقدر گود است.

نکته‌های ایمنی این ایستگاه

این جمله‌ها همان‌طور که فرزندتان در درس می‌خواند، بی‌تغییر آمده‌اند.
  • قانونِ گوش‌ها: در گوشِ کسی داد و سوت نزن، هدفون را آرام گوش کن و چیزی داخلِ گوش نکن. شبیه‌سازها بی‌صدا شروع می‌شوند؛ اگر خواستی صدا را روشن کنی، اول صدای دستگاه را کم کن.
  • شمردنِ ثانیه‌ها را فقط از داخلِ خانه انجام بده. وقتی رعد و برق است، داخلِ خانه بمان و از پنجره کمی دور بایست.

از درس‌های همین ایستگاه

یک مثال حل‌شده

همان‌طور که در درس دیده می‌شود، این‌جا با همهٔ قدم‌ها.
مثال حل‌شدهاز درس «صدا در هوا، آب و فلز»

مسئله

دو لیوانِ کاغذی را با یک نخِ دراز به هم وصل کرده‌ایم: «تلفنِ لیوانی». چرا باید نخ را کشیده نگه داریم؟

راه‌حل، قدم‌به‌قدم

در درس، قدم‌ها یکی‌یکی باز می‌شوند و فرزندتان پیش از هر قدم خودش حدس می‌زند.

  1. قدم ۱:
    وقتی در لیوانِ اول حرف می‌زنی، تهِ لیوان می‌لرزد.
  2. قدم ۲:
    تهِ لیوان نخ را تکان می‌دهد و لرزش ذره به ذره در نخ جلو می‌رود؛ نخ هم یک محیط است.
  3. قدم ۳:
    نخِ کشیده لرزش را خوب تا لیوانِ دوم می‌رساند و تهِ آن را می‌لرزاند؛ گوشِ دوستت همین لرزش را می‌شنود.
  4. قدم ۴:
    نوبتِ تو: اگر نخ شل شود یا کسی وسطِ نخ را با انگشت بگیرد، چه می‌شود؟ اول خودت بگو، بعد قدمِ بعد را ببین.
  5. قدم ۵:
    لرزش در نخِ شل یا جایی که انگشت آن را نگه داشته از بین می‌رود و به لیوانِ دوم نمی‌رسد؛ صدا تقریباً شنیده نمی‌شود.

یک نمونهٔ کوچک

ابزار این ایستگاه را امتحان کنید

از درس «هر صدا یک لرزش است»
نمونه در حال آماده شدن است…
این نمونهٔ کوچکی از ابزار این ایستگاه است؛ می‌توانید همین حالا با فرزندتان امتحانش کنید: اول حدس بزنید، بعد ببینید. در درس، فرزندتان با یک پرسش و راهنمای قدم‌به‌قدم با آن کار می‌کند. چیزی ذخیره یا فرستاده نمی‌شود.

پیش‌نیازها

  • ایستگاه ۳: حرکت و تندی

ایستگاه‌هایی که به این تکیه می‌کنند

  • ایستگاه ۱۸: موج: طول موج، بسامد و تندی

روش یادگیری فکرستان و همهٔ ایستگاه‌های این مسیر: فیزیک برای کودکان

شروع با فکرستان

حساب را پدر یا مادر می‌سازد و رضایتش را همان‌جا ثبت می‌کند. فرزندتان با نام مستعار وارد می‌شود و با چند پرسش کوتاه، نقطهٔ شروعِ هر مسیر پیدا می‌شود.