رفتن به محتوای اصلی
نسخه‌ی آزمایشی · Beta

فیزیکایستگاه ۴ از ۳۰

نیرو: هل‌دادن، کشیدن و اصطکاک · فیزیک، ایستگاه ۴

پرسشی که ایستگاه با آن شروع می‌شود

چرا روی یخ سُر می‌خوریم ولی روی موکت نه؟

معمولاً پایهٔ چهارمحدود ۷۹ دقیقه در ۷ جلسهٔ کوتاه

سرعت را تسلط تعیین می‌کند، نه سن.

فرزندتان در این ایستگاه چه یاد می‌گیرد

  • نیرو و اثرش
  • وزن و گرانش
  • اصطکاک
  • نیروسنج فنری

درس‌های این ایستگاه

  1. نیرو یعنی هل یا کشش (حدود ۱۳ دقیقه)
  2. وزن و نیروسنج (حدود ۸ دقیقه)
  3. نیروسنجِ کهنهٔ پدربزرگ (حدود ۷ دقیقه)
  4. جرم و ماه (حدود ۸ دقیقه)
  5. اصطکاک چیست؟ (حدود ۱۲ دقیقه)
  6. اصطکاکِ بیشتر، اصطکاکِ کمتر (حدود ۱۴ دقیقه)
  7. نیروهای چیزهای ساکن (حدود ۱۷ دقیقه)

ایده‌های کلیدی

  • نیرو یک پیکان است

    نیرو هل یا کشش است، اندازه و جهت دارد و آن را با پیکان می‌کشیم: پیکانِ بلندتر یعنی نیروی بزرگ‌تر.
  • اصطکاک

    اصطکاک خلافِ سُر خوردن است؛ روی یخ کم، روی موکت زیاد؛ همان چیزی که توپِ غلتان را می‌ایستاند.
  • ساکن یعنی خنثی

    چیزِ ساکن هم نیرو دارد؛ فقط نیروهایش هم‌اندازه و خلافِ جهت‌اند و همدیگر را خنثی می‌کنند، مثل کتاب روی میز.
  • لَختی

    چیزی که نیروهایش خنثی است همان‌طور می‌ماند: ساکن، یا با همان تندی روی خطِ راست (قانونِ اولِ نیوتون). نیروهای روی هم را «نیروی خالص» می‌گویند.

از درس‌های همین ایستگاه

دو مثال حل‌شده

همان‌طور که در درس دیده می‌شود، این‌جا با همهٔ قدم‌ها.
مثال ۱از درس «نیرو یعنی هل یا کشش»

مسئله

علی جعبهٔ اسباب‌بازی‌ها را که روی زمین به راست می‌رود، از پشت محکم هل می‌دهد تا تندتر برود. فقط پیکانِ هلِ علی را بکش.

راه‌حل، قدم‌به‌قدم

در درس، قدم‌ها یکی‌یکی باز می‌شوند و فرزندتان پیش از هر قدم خودش حدس می‌زند.

  1. قدم ۱:
    اول بپرس: چه چیزی جعبه را هل می‌دهد؟ دستِ علی. پس یک پیکانِ «هلِ دست» از وسطِ جعبه می‌کشیم.
  2. قدم ۲:
    جهت: علی جعبه را تندتر می‌کند؛ هلِ هم‌جهت با حرکت، تندتر می‌کند. پس پیکان رو به راست است.
  3. قدم ۳:
    اندازه: هل «محکم» است؛ پس پیکان را بلند می‌کشیم. اگر آرام هل می‌داد، کوتاه می‌کشیدیم.
  4. قدم ۴:
    جواب: یک پیکانِ بلندِ رو به راست. پیکان اندازه و جهتِ «هل» را نشان می‌دهد، نه تندیِ جعبه را. اگر علی جعبه را نگه می‌داشت تا بایستد، پیکان رو به چپ می‌شد.
مثال ۲از درس «وزن و نیروسنج»

مسئله

یک خربزهٔ ۳ کیلوگرمی را به نیروسنج آویزان می‌کنیم. وزنش روی زمین حدود چند نیوتون است؟

راه‌حل، قدم‌به‌قدم

در درس، قدم‌ها یکی‌یکی باز می‌شوند و فرزندتان پیش از هر قدم خودش حدس می‌زند.

  1. قدم ۱:
    قانونِ روی زمین: هر ۱ کیلوگرم حدود ۱۰ نیوتون وزن دارد.
  2. قدم ۲:
    ۳ کیلوگرم یعنی سه تا ۱ کیلوگرم: ۱۰ + ۱۰ + ۱۰ = ۳۰؛ یا کوتاه‌تر ۳ × ۱۰ = ۳۰ نیوتون.
  3. قدم ۳:
    جواب: حدود ۳۰ نیوتون. «۳ کیلوگرم» جرمِ خربزه است و «۳۰ نیوتون» وزنش: دو چیزِ متفاوت با دو واحدِ متفاوت.

یک نمونهٔ کوچک

ابزار این ایستگاه را امتحان کنید

از درس «نیرو یعنی هل یا کشش»
نمونه در حال آماده شدن است…
این نمونهٔ کوچکی از ابزار این ایستگاه است؛ می‌توانید همین حالا با فرزندتان امتحانش کنید: اول حدس بزنید، بعد ببینید. در درس، فرزندتان با یک پرسش و راهنمای قدم‌به‌قدم با آن کار می‌کند. چیزی ذخیره یا فرستاده نمی‌شود.

پیش‌نیازها

  • ایستگاه ۳: حرکت و تندی

ایستگاه‌هایی که به این تکیه می‌کنند

روش یادگیری فکرستان و همهٔ ایستگاه‌های این مسیر: فیزیک برای کودکان

شروع با فکرستان

حساب را پدر یا مادر می‌سازد و رضایتش را همان‌جا ثبت می‌کند. فرزندتان با نام مستعار وارد می‌شود و با چند پرسش کوتاه، نقطهٔ شروعِ هر مسیر پیدا می‌شود.